Wydarzyło sie to chyba w środę 09 sierpnia 1944, gdy w ten sierpniowy – być może tak samo jak dziś słoneczny dzień – mieszkańcy Naszej Gminy obudzili się/ wyszli z ukrycia/ wrócili z ucieczki do lasu do nowej rzeczywistości. Po 5 latach okupacji niemieckiej, po latach poniżeń, strachu, codziennego zagrożenia i wielu tragedii rodzinnych nareszcie na małym skrawku mazowieckiej ziemi pomiędzy rzeczkami Miedzanką i Ugoszczą zaświeciła „jutrzenka swobody”. Wraz z przyjściem „nowego” u wielu mieszkańców naszego terenu zapewne mieszało się uczucie szczęścia, z poczuciem niepewności, uczycie radości, z poczuciem smutku, iż wielu nie doczekało tej chwili, ale zapewne na ustach wielu pojawiało się słowo WOLNOŚĆ.
Niestety opowieści o odczuciach i wrażeniach mieszkańców z życia w latach 1939-45, jak i wspomnienia z Dnia Wolności coraz trudniej usłyszeć od naocznych świadków tamtych wydarzeń – coraz częściej bazować będziemy na przekazach zarejestrowanych na różnych nośnikach, zapisanych w licznych bazach danych, archiwach państwowych i rodzinnych.
Chciałbym niniejszym tekstem rozpocząć żmudną i znacznie spóźnioną pracę archiwistyczną zmierzającą do zapisania dla przyszłych pokoleń historii, faktów, wydarzeń i opisów, które miały miejsce w Gminie Miedzna, które dotyczyły mieszkańców Naszej Gminy w okresie ogólnie zwanych II wojną światową. Choć w ten sposób chciałbym uwiecznić pamięć o mieszkańcach Naszej Gminy, którym przyszło żyć – bez własnej winy – w czasach terroru okupacji niemieckiej. W załączeniu przedstawiam zestawienie – część pierwsza, które powstało na przestrzeni kilku miesięcy w efekcie licznych wizyt w archiwach, analiz i przeszukiwania baz danych oraz w wyniku weryfikacji wcześniejszych opracowań nad martylorogią mieszkańców Naszej Gminy w okresie II wojny światowej. Część pierwsza dotyczy na początek mieszkańców sołectwa Miedzna – kolejne sołectwa będę publikował w kolejnych częsciach.
Bardzo liczę na wszelkie konstruktywne uwagi, na merytoryczne korekty, dodatkowe informacje o osobach nie ujętych w zestawieniach – tylko wspólnie uda nam się zachować pamięć o ludziach, którym przyszło żyć w strasznych czasach, a dla młodego pokolenia niech to będzie przestroga by działali i żyli, tak, by uniknąć takich tragedii w przyszłości…
Część pierwsza.
Ofiary przesiedleń, wywózek, obozów i zsyłek do prac przymusowych w okresie 01.09.1939- 31.12.1945 z terenu Gminy Miedzna (w podziale na sołectwa).
(!) W zestawieniu nie uwzględniam żołnierzy Wojska Polskiego (urodzonych w Gminie Miedzna) wziętych do niemieckiej lub radzieckiej niewoli w 1939 (ich losy przedstawię w oddzielnym zestawieniu).
(!) W oddzielnym zestawieniu przedstawię również osoby, które były mieszkańcami Naszej Gminy – Polacy i Żydzi – oraz osoby, które przypadkiem znalazły się w obrębie Gminy Miedzna (np. przesiedleńcy z Kraju Warty), a które poniosły śmierć w naszych okolicach.
(!) Na oddzielne zestawienie i podkreślenie niezłomności charakteru i odwagi zasługują osoby, które udzielały pomocy ludności żydowskiej prześladowanej przez okupanta na terenie Gminy Miedzna.
a. sołectwo Miedzna
Ofiary przesiedleń, wywózek, obozów i zsyłek do prac przymusowych w okresie 01.09.1939- 31.12.1945 z terenu Gminy Miedzna (w podziale na sołectwa).
| imię, nazwisko | rok urodzenia | rodzice | okres prześladowań | miejsce pracy przymusowej |
| Adamska Marianna | 1926 | Konstanty i Helena | 07.1943-08.43 | w-wa, ul. Skaryszewska |
| Batorowicz Kazimierz | 1926 | Aleksander i Aniela | 09.1943-04.45 | praca przymusowa Fabryka Horst/ Bochum |
| Borkowski Kazimierz | 1927 | Wacław i Stanisława | 10.1942-04.45 | praca przymusowa AEG HEUNIGSDORF (BRANDENBURG), Niemcy |
| Chrustny Władysław | 1907 | Józef i Aleksandra z d. Zaborowska | aresztowany W-wa w dn. 27.08.1944 | obóz koncentracyjny Stutthof |
| Domańska (z d. Szurowska) Czesława | 1925 | Stanisław i Filomena | 09.1943-03.1945 | praca w rolnictwie m. Śmiechów/ Koszalin) |
| Domański Henryk | 1926 | Julian i Marianna | 09.1943-03.1945 | praca w przemyśle – gazownia/ Koszalin |
| Golebiowski (?) Stanisław | 1906 (?) | 09.1944-30.01.1945 (śmierć) | obóz koncentr. KL Mauthausen Gusen | |
| Grzeszczuk (z d. Kresa) Agnieszka Ewa | 1927 | Adolf i Bolesława | 09.1943-04.1945 | zatrudniona w rolnictwie/ Wolkwitz (Demmin), Niemcy |
| Jesiotr Wincentyna (z d. Matusik) | 1927 | Aleksander i Aniela | 03.1940-01.1945 | zatrudniona w rolnictwie Gruenhayn (Rosja) |
| Kińczyk Wanda (z d. Kresa) | 1927 | Franciszek i Franciszka | 10.1942-04.1945 | zatr. w przemyśle METTALWARENFABRIK/ TREUENBRIETZEN (ZAUCH BELZIG), Niemcy/ |
| Korzeniowski Władysław | 1901 (?) | 09.1944-01.1945 | obóz koncentr. KL Mauthausen | |
| Kresa Zygmunt | 1919 | Franciszek i Franciszka | 03.1940-01.1945 | zatr. w rolnictwie Lergitten/ Labiau/ Rosja |
| Lasota Aniela (z d. Chrusna) | 1896 | Józef i Aleksandra | 09.1944-04.1945 | obóz Pruszków (po Powstaniu Warszawskim)/ obóz Stutthof/ obóz Neuengamme/ obóz Limmer/ obóz Bargen Belzen |
| Lipka Wladysław | 1917 | Wincenty i Bolesława | 09.1940-06.1941 | praca przymusowa FALTIANKEN KR.OSTERODE |
| Mikiel Henryk | 1905 | obóz koncentracyjny Sandhofen | ||
| Ołtusek Zdzisław | 1927 | Józef i Leokadia | 09.1943-03.1945 | praca przym. Imno/ Nowogard |
| Rusjan Franciszka | 1914 | 09.1940-06.1944 | robotnica w fabryce/ Braunschweigische Aktienges fur Jute i Flachs-Industrie Braunschweig,/ Daubert C.H.fabryka konserw Jutespinnerei,/ Fa.Lanz Mannheim, / Gebr.Giulini G.m.b.H. | |
| Ścięgosz Henryk | 1925 | Stanisław i Jadwiga | 03.1943- 04.1945 | zatr. w rolnictwie/ Streithof, Glasow / Niemcy |
| Tulwin Aniela (z d. Gołębiewska) | 1921 | Stanisław i Kornelia | 09.1943- 03.1945 | praca przymusowa Zanów/ Koszalin |
| Zarzycka Wanda (z d. Łoniewska) | 1921 | Władysław i Franciszka | 09.1944- 04.1945 | zatrudniona w rolnictwie/ WEHRBLECK (GRAFSCH DIEPHOLZ), Niemcy/ |
| Zdzieborski Bogusław | 1923 | Paweł i Pelagia | 10.1944-01.1945 | zatrud. W przemyśle / BAUWEREIN LOKOMOTIV-HAUPTWERSTAETTE/ Gliwice, Z/ |
| Zdzieborski Tadeusz | 1926 | Paweł i Pelagia | 08.1943-03.1945 | zatrud. W rolnictwie/ STREITHOF (RANDOW), Niemcy/ |
| Zielińska Krystyna (z d. Dmowska) | 1925 | Jan i Stanisława | 04.1943- 02.1945 | zatrud.w rolnictwie/ Kelkheim/ Brzeziny (Choszczno), Z/ |
| Zygmunt Edmunt | 1908 | obóz koncentrac. KL Stutthof/ Sipo Warschau | ||
| Zygmunt Stanisław | 1923 | Jan i Wanda | 10.1944-04.1945 | zatrud.w przemyśle, SPANDAUER STAHLINDUSTRIE GMBH/ Berlin, Niemcy/ zm. 19.02.2004 |
Nie wszystkim udało się wrócić z wojennej tułeczki w strony rodzinne. W dniu 80 rocznicy wyzwolenia Naszej Gminy spod okupacji niemieckiej pamiętajmy o tych, którzy wrócili, ale już odeszli, ale również o tych, którzy spoczywaja z dala od rodziny…
autor Maciek Flasiński
źr.:
1. straty.pl
2. arolsen-archives.org
3. geneteka.genealodzy.pl
